Obraz wpisu
Chcesz częściej widzieć treści Muzilla.pl w Google?
→

Archiwalne nagrania Tomasza Stańki, przez dziesięciolecia przechowywane w Polskim Radiu, znalazły się w gronie pięciu wydawnictw nominowanych do Grammy 2027 w kategorii Best Historical Album. Sześciopłytowy „Polish Radio Sessions 1970–1991” to 39 wcześniej niepublikowanych nagrań. Amerykańska Recording Academy wyróżniła pracę Adama Domagały i Jacka Gawłowskiego, którzy zamienili radiowe taśmy w kolekcję o międzynarodowym znaczeniu.

Grammy 2027: Tomasz Stańko i Polskie Radio z nominacją

W poniedziałek 16 listopada 2026 roku ogłoszono nominacje do 69. edycji Grammy Awards. Na oficjalnej liście w kategorii „Best Historical Album” znalazł się album „Polish Radio Sessions 1970–1991” z muzyką Tomasza Stańki. Obok polskiego wydawnictwa rywalizują m.in. archiwalne nagrania Boba Dylana, pionierki bluesa Ma Rainey i Cliftona Cheniera.

To ważne rozróżnienie: nominowany jest album historyczny oraz osoby odpowiedzialne za przygotowanie kompilacji, mastering i rekonstrukcję dźwięku. Nie oznacza to przyznania Grammy Stańce ani ogłoszenia zwycięzcy. Rozstrzygnięcie poznamy 7 lutego 2027 roku podczas gali w Los Angeles.

Kogo wymienia Recording Academy? Adama Domagałę jako producenta kompilacji (compilation producer) oraz Jacka Gawłowskiego jako mastering engineer i restoration engineer. Gawłowski ma już na koncie statuetkę Grammy; w tym projekcie odpowiadał za przywrócenie brzmienia materiałom z różnych epok i warunków rejestracji.

39 nagrań, które odzyskały głos po dekadach

Stańko należał do artystów, którzy nie zatrzymywali się na raz wypracowanym języku. Gdy zmieniał zespoły, instrumentarium i pomysły kompozycyjne, w radiowym archiwum zostawały ślady kolejnych etapów poszukiwań. Niektóre z rejestrowanych w Warszawie sesji przez lata nie trafiły do obiegu fonograficznego. Dopiero 21 listopada 2025 roku Agencja Muzyczna Polskiego Radia wydała je w sześciopłytowej kolekcji.

Najciekawsze w tej historii jest to, że box nie stanowi zwykłego zestawu znanych przebojów. Domagała ułożył radiowe materiały w sześć odrębnych albumów, oddających różne odsłony trębacza – od zespołowych improwizacji lat 70., przez eksperymenty z elektroniką, po intymny duet kontrabasu i trąbki. Muzyka pokazuje twórcę w procesie, często w sytuacjach, w których spontaniczne poszukiwanie było ważniejsze od perfekcyjnej realizacji.

Anna Stańko, córka muzyka i szefowa fundacji jego imienia, podkreślała przy premierze paradoks tych archiwów: „Nagrania, które są «stare», ale pozostały świeże, nowe, nieznane”. Właśnie ta świeżość sprawia, że nominacja ma sens nie tylko kolekcjonerski. Po ponad trzech dekadach od najpóźniejszych sesji ta muzyka nadal potrafi zaskoczyć.

Fizyczne wydawnictwo Tomasz Stańko Polish Radio Sessions 1970–1991, sześć płyt i okładki
Oryginalne wydawnictwo „Polish Radio Sessions 1970–1991” sfotografowane dla Polskiego Radia. Materiał prasowy; autor zdjęcia niepodany.

Sześć płyt „Polish Radio Sessions 1970–1991” – co zawiera box?

Chronologiczne ramy nagrań rozciągają się od 1970 do 1991 roku, ale kolejność albumów pozwala śledzić przede wszystkim zmieniające się pomysły i składy. Z polskiego presspacku Agencji Muzycznej Polskiego Radia wynika, że wydawca zachował szczegółowe obsady i kontekst sesji; każda z sześciu części jest odrębnym muzycznym rozdziałem.

  1. „Piece for Diana and Other Ballads” (1970/71) – archiwalny kwintet: Stańko (trąbka), Zbigniew Seifert (saksofon, skrzypce), Janusz Muniak (saksofon), Bronisław Suchanek (kontrabas) i Janusz Stefański (perkusja). Obok kompozycji lidera znalazły się utwory Krzysztofa Komedy, w tym kołysanka z „Dziecka Rosemary”.
  2. „Unit” (1974/75) – spotkanie trąbki z elektrycznym pianinem Adama Makowicza i perkusją Czesława „Małego” Bartkowskiego. Jazzowe standardy w otwartej formie.
  3. „Zamek mgieł” (1975) – Stańko gra na trąbce, fortepianie i rogu myśliwskim, Tomasz Szukalski sięga m.in. po klarnet basowy, a Czesław Bartkowski obsługuje perkusję. Nakładki studyjne pozwoliły triu zabrzmieć niekiedy jak znacznie większy skład.
  4. „Freelectronic: Almost Gama” (1985/86) – Stańko wraz z Witoldem Szczurkiem, Januszem Skowronem i Tadeuszem Sudnikiem tworzy transową muzykę na styku jazzu i elektroniki. Bez perkusji, za to z syntezatorem Roland JX-3P i elektroniką EMS; nagrania mają niekiedy niemal filmowy charakter.
  5. „Rue de la Tour” (1991) – oszczędny duet Stańki z kontrabasistą Witoldem Szczurkiem (Vitoldem Rekiem), skupiony na dialogu i przestrzeni między dźwiękami.
  6. „Jazz Rock Company Live at Akwarium” (1983) – rejestracja koncertu w warszawskim klubie Akwarium, transmitowanego przez radiową Czwórkę. Obok Stańki: Apostolis Anthimos, Jerzy Kawalec, Witold Szczurek, Andrzej Ryszka i José Torres. Finałowy rozdział pełen rytmów jazz-rockowych, funky i latynoskich.
Koncert Jazz Rock Company w 1983 roku – fotograf Ryszard Gajewski
Jazz Rock Company podczas koncertu w 1983 roku. Fot. Ryszard Gajewski / materiały prasowe Polskiego Radia.

Uwaga dla kolekcjonerów: szczegółowe spisy utworów wersji winylowej i cyfrowej nie są w pełni identyczne. Wydawca zaznacza, że „Babylon Samba” i „End Jam” z zestawu „Jazz Rock Company” są dostępne tylko na CD i w streamingu. Sprawdź zawartość konkretnego formatu przed zakupem.

Jak wyjaśnia w polskich materiałach prasowych Jacek Gawłowski, przy rekonstrukcji dawnych taśm chodziło nie tylko o odszumianie i usuwanie uszkodzeń. Mastering miał też podkreślić dynamikę, przestrzeń i klarowność instrumentów, nie gubiąc ekspresji improwizacji. To istotne zwłaszcza w zestawie obejmującym tak odmienne technologie rejestracji, składy muzyczne i dekady pracy artysty.

Dlaczego Grammy dla albumu historycznego ma znaczenie?

Kategoria Best Historical Album zwraca uwagę nie tylko na sam materiał źródłowy, lecz także na jakość przygotowania nowego wydania oraz jego wartość dokumentacyjną. Liczą się selekcja, kontekst, opracowanie i sposób wydobycia dźwięku z dawnych nagrań. To dlatego w oficjalnych kredytach pojawiają się nazwiska producenta kompilacji i specjalisty od masteringu, a nie lista muzyków jako bezpośrednich nominowanych.

W przypadku Stańki szczególnie interesujące jest spotkanie dwóch perspektyw. Pierwsza to twórczość artysty, który stale przesuwał granice improwizacji. Druga to praca zespołu archiwistycznego i realizatorskiego, dzięki której kolejne pokolenia mogą ją usłyszeć w spójnej, dostępnej formie. Do wydania dołączono 48-stronicowy booklet ze zdjęciami, nutami i wypowiedziami współpracowników muzyka.

Obraz portretowy Tomasza Stańki z 1983 roku autorstwa Joanny Stańko
Portret Tomasza Stańki z 1983 roku autorstwa Joanny Stańko; jego reprodukcja znalazła się w materiałach wydawnictwa.

Kto rywalizuje ze Stańką o Grammy 2027?

W kategorii „Najlepszy album historyczny” oficjalną listę nominacji tworzy pięć wydawnictw:

  • Bob Dylan – „The Bootleg Series Vol. 18: Through The Open Window, 1956–1963”;
  • Various Artists – „Classic V-Disc Big Band Jazz Sessions Limited Edition Box Set”;
  • Clifton Chenier – „King of Louisiana Blues & Zydeco”;
  • Ma Rainey – „Mother of the Blues: The Complete Paramount Recordings 1923–1928”;
  • Tomasz Stańko – „Polish Radio Sessions 1970–1991”.

Konkurencja pokazuje skalę wyróżnienia: polskie radiowe taśmy zestawiono z dużymi projektami porządkującymi dorobek ważnych postaci amerykańskiej muzyki. Pełna lista na stronie Grammy.

Gdzie posłuchać i kupić album Tomasza Stańki?

Box ukazał się w wersjach 6 CD i 6 LP, a materiały prasowe prezentują również wariant na białych winylach. Oba fizyczne wydania zawierają 48-stronicowy booklet ze zdjęciami zespołów, reprodukcjami nut, komentarzami muzyków i portretem artysty autorstwa Joanny Stańko. Muzyka jest też dostępna cyfrowo; w wyborze formatu pomaga oficjalna strona kolekcji.

Materiał wideo do wydawnictwa udostępniony przez Polskie Radio:

Obejrzyj materiał na YouTube.

Posłuchaj nagrań z archiwum na Spotify:

Otwórz playlistę na Spotify.

To bezpośrednie linki do wydawcy; aktualną cenę i dostępność należy sprawdzić w sklepie. O innych archiwalnych projektach Polskiego Radia pisaliśmy także przy okazji wydawnictwa „Radiostory”.

Kiedy poznamy wynik Grammy 2027?

69. ceremonia Grammy Awards odbędzie się 7 lutego 2027 roku w Los Angeles. Do tego czasu „Polish Radio Sessions 1970–1991” pozostaje nominowanym wydawnictwem. Po gali ten materiał zostanie zaktualizowany o wynik i oficjalne informacje Recording Academy.

Źródła: komunikat prasowy Agencji Muzycznej Polskiego Radia z 16.11.2026, Recording Academy – Best Historical Album, Polskie Radio Dwójka, oficjalna strona wydawnictwa, Polskie Radio – Bandcamp. Zdjęcie główne: Freelectronic (1988), fot. Andrzej Tyszko / Polskie Radio. Pozostałe zdjęcia: Henryk Kotowski, Ryszard Gajewski, archiwum Fundacji im. Tomasza Stańki; portret malarski Joanna Stańko. Wizualizacje albumów i fotografia boxu: materiały prasowe Polskiego Radia.